|
|
Inleiding
Ter vervanging van enerzijds de laatste motorwagens reeks 44 en 45, maar vooral grote aantallen rijtuigen M2 die de diensten op de laatste dieselbaanvakken verzorgden achter locs reeks 62/63 werd besloten een serie van 80 tweewagenstellen te bestellen als reeks 41. De stellen werden nieuw ontworpen en in principe gebaseerd op de comfortabele rijtuigen type I11. Echter, het uiteindelijke ontwerp kende nogal wat simplificeringen: krappere deuren, kleinere ruiten, een eenvoudiger interieur en dergelijke. Ook de kop werd veel minder gestroomlijnd uitgevoerd dan aanvankelijk verwacht.
Hoewel de ontwikkelingsfase lang duurde, werd uiteindelijk vrij plotseling gekozen voor een ontwerp waar van meet af aan heel wat kritiek op was. Toen daarna ook bleek dat de bouw bij de niet bepaald gerenommeerde Spaanse vestiging van Alstom jaren vertraging opliep, begon de NMBS ook (uit financiële overwegingen) te twijfelen. Toch begon uiteindelijk de serielevering, en al van meet af aan maakten de eerste ervaringen met de stellen het beeld niet beter. De stellen kampten met letterlijk honderden constructiefouten en defecten, hebben vele storingen en blijken niet geschikt voor snelle en drukke diensten op Antwerpen-Neerpelt vanwege hun te smalle deuren en het ontbreken van een doorloopmogelijkheid. Vooral het slechts aanwezig zijn van drie (in plaats van toch minstens vier) ook nog eens te smalle deuren zorgt voor een veel te slechte doorstroming van reizigers.
De NMBS heeft nog lang bekeken of de hele order geannuleerd kon worden, maar deze beslissing leek op dat moment al alleen mogelijk als de reeds geleverde stellen teruggeleverd gaan worden en dat zal de fabrikant natuurlijk niet zomaar accepteren toen er al zoveel stellen waren. Op last van de NMBS was de levering namelijk enorm opgeschroefd, zodat uiteindelijk een groot deel van de vertraging ingelopen werd. Het rustig herevalueren van eerder genomen beslissingen was hierdoor niet meer mogelijk. Vanwege het capaciteittekort werden 16 stellen bijbesteld (4181-4196). Overigens is het vreemd waarom de NMBS gekozen heeft voor nog meer van de tweetjes, en niet voor een tussenbak of rijtuigen met grotere deuren, want dat lijkt toch doelmatiger.
Kort na hun aflevering werden de nieuwe stellen het eerst op Hasselt-Mol en Antwerpen-Neerpelt en later ook vanuit Merelbeke op Aalst-Burst en rond Bertrix. Vanaf maart 2002 namen ze in sneltempo de diensten op de lijnen rond Gent over en de laatste lijn waar de 41's zijn gaan rijden is de lijn Charleroi-Couvin, waar ze vanaf mei 2002 verschenen. Eind 2002 waren na de aflevering van de eerste serie ook al de eerste stellen van het tweede lot in dienst en dat was ook wel nodig, daar vanaf 1 januari 2003 geen enkele door een dieselloc met stoomverwarming getrokken trein meer mag rijden. In de zomer van 2003 werd de 4196 als laatste van de tweede serie afgeleverd.
Livrei
Reeks 41 werd geleverd in de new-look kleurstelling. Opvallend was het feit dat dit nieuwe materieel, in tegelstelling tot de I11 en MS96, werd geleverd zonder rokersafdeling. De enige aanpassing die gedaan werd aan het livrei is het aanbrengen van de nummers op de frontzijdes van de stellen, deze nummers werden vanaf 2004 aangebracht.
Brand
Reeks 41 is uitermate gevoelig aan brand, in de beginjaren was er elk jaar minstens 1 stel waarbij de motor, en vaak een deel van het stel, in brand vloog. Pas met het !verwijderen! van de luchtfilters die steeds verstopten kwam dit probleem onder controle. De schade aan 3 stellen was echter dermate groot dat ze niet meer hersteld konden worden.
De 4117, uitgebrand op 9 maart 2002 te Mol. Oorspronkelijk was het de bedoeling om een nieuwe rijtuigbak te voorzien omdat het stel quasi nagelnieuw was, maar dit plan is uiteindelijk niet doorgegaan.
De 4131, op 19 mei 2007 uitgebrand te Geel.
De 4109, op 7 april 2005 uitgebrand te Erquelinnes.
Buitendienststelling
Sinds de levering van reeks 41 zijn 2 grote dieselgebieden waar ze ingezet werden geëlectrificeerd: Zijnde de Athus-Meuse in 2002 - 2004 en de spoorlijnen in Limburg tussen 2015 - 2023.
In eerste instantie bleven de 41'ers rijden onder de bovenleiding. Maar beetje bij beetje namen elektrische treinen deze diensten over. Er was dus snel een overschot aan 41'ers waardoor je ze rond de
jaren '20 planmatig kon aantreffen op "exotische" diensten zoals Charleroi-Erquelinnes of Gent-Lokeren. Toch duurde het tot eind 2025 vooraleer de eerste, nog steeds vrij jonge, stellen aan de kant werden gezet.
De volledige buitendienststelling van reeks 41 is voorzien ergens rond 2035. Ze worden vervangen door 24 stellen van de nieuwe reeks AM30. Het speciale aan deze stellen is dat ze geen dieselmotor meer bezitten, maar op diesellijnen kunnen rijden op accupower.
© Sicco Dierdorp
Het is verboden om de volledige tekst van deze pagina te publiceren zonder toestemming van de rechthebbende